Wrzesień dla wielu myśliwych oznacza jedno – zbliża się rykowisko jeleni. To wyjątkowy okres, kiedy spokojny przez większą część roku las zaczyna żyć zupełnie innym rytmem. Wieczorami i o świcie można usłyszeć potężny ryk byków, które nawołują łanie i próbują odstraszyć konkurentów. Dźwięk potrafi nieść się na wiele kilometrów i jest jednym z najbardziej charakterystycznych odgłosów polskiej jesieni.

Rykowisko to jednak również wymagający czas dla myśliwego. Wyjścia często rozpoczynają się jeszcze przed świtem lub kończą długo po zachodzie słońca. Pogoda potrafi zmienić się w ciągu kilkudziesięciu minut, a dotarcie w odpowiednie miejsce może oznaczać kilka kilometrów marszu po mokrej trawie, błocie i nierównym podłożu. Dlatego przed rozpoczęciem sezonu warto przygotować nie tylko wabik, ale również pozostałe wyposażenie.

Kiedy zaczyna się rykowisko jeleni?

W Polsce rykowisko przypada przede wszystkim na wrzesień i początek października. Nie da się jednak wskazać jednej konkretnej daty rozpoczęcia. Pierwsze pojedyncze głosy można czasami usłyszeć już pod koniec sierpnia albo na początku września, ale prawdziwe rykowisko zazwyczaj rozpoczyna się później.

Duże znaczenie mają region kraju, lokalna populacja jeleni, temperatura, długość dnia oraz pogoda. Największej aktywności najczęściej można spodziewać się w drugiej połowie września. Chłodne, spokojne i bezwietrzne noce zwykle sprzyjają intensywności rykowiska, natomiast przy silnym wietrze lub intensywnych opadach aktywność może być wyraźnie mniejsza.

Rykowisko trwa zwykle do pierwszej połowy października, choć podobnie jak jego rozpoczęcie, dokładny termin może różnić się pomiędzy poszczególnymi regionami.

Dlaczego jelenie ryczą?

Ryk byka pełni kilka funkcji. Przede wszystkim pozwala zaznaczyć swoją obecność oraz poinformować konkurentów o zajęciu określonego miejsca i obecności chmary łań. Po głosie inne byki mogą w pewnym stopniu ocenić przeciwnika, dlatego nie każde spotkanie dwóch samców kończy się bezpośrednią walką. Często wystarczają głos, zachowanie i demonstracja siły.

Dla obserwatora najbardziej charakterystyczne pozostają długie, niskie odgłosy niosące się po lesie po zachodzie słońca oraz przed świtem. To właśnie wtedy rykowisko robi największe wrażenie.

Kiedy najlepiej słuchać rykowiska?

Największą aktywność można najczęściej obserwować wieczorem, przed i po zachodzie słońca, oraz nad ranem – przed świtem i krótko po nim. Właśnie dlatego wyjście na rykowisko często oznacza poruszanie się po ciemku.

Warto przyjechać wcześniej i spokojnie dotrzeć na miejsce zamiast próbować podchodzić jelenie dopiero wtedy, gdy zrobi się zupełnie ciemno. Im mniej hałasu i zamieszania, tym lepiej. Duże znaczenie ma również wiatr – jelenie mają bardzo dobry węch, dlatego jego kierunek powinien być jednym z pierwszych elementów sprawdzanych przed rozpoczęciem podejścia.

Wabienie jeleni podczas rykowiska

Wabienie jelenia wygląda zupełnie inaczej niż wabienie rogacza podczas rui. W przypadku jelenia wabik służy przede wszystkim do naśladowania głosu innego byka. Celem jest sprowokowanie reakcji jelenia znajdującego się w okolicy.

Byk może odpowiedzieć głosem, dzięki czemu łatwiej określić jego położenie, a w określonych sytuacjach zainteresowany rywal może również zacząć się zbliżać. Ogromne znaczenie ma jednak doświadczenie – nie chodzi o to, aby przez kilkanaście minut nieprzerwanie dmuchać w wabik.

Znacznie ważniejsze są odpowiedni ton, długość dźwięku, przerwy i obserwowanie reakcji jelenia. Wabienie powinno być dopasowane do konkretnej sytuacji, a nie wykonywane według jednego schematu.

Jaki wabik na jelenia wybrać?

Wabik na jelenia powinien przede wszystkim pozwalać uzyskać niski, głęboki i naturalny dźwięk. Jednym z najbardziej znanych producentów tego typu wabików jest niemiecka marka Weisskirchen.

W jej ofercie znajdziemy między innymi Eifelhirschruf, czyli charakterystyczne wabiki na jelenia dostępne w dwóch wariantach: Weisskirchen Eifel 2-częściowy oraz Weisskirchen Eifel 3-częściowy. Oba zostały stworzone z myślą o imitowaniu głosu jelenia, ale różnią się konstrukcją oraz charakterem uzyskiwanego dźwięku.

Weisskirchen Eifel 2-częściowy

Dwuczęściowy Eifelhirschruf to bardziej klasyczny wariant. Po rozsunięciu osiąga około 40 cm długości, natomiast po złożeniu zajmuje stosunkowo niewiele miejsca. Producent wykorzystuje specjalną mieszankę materiałową Pertinax, której zadaniem jest uzyskanie naturalnego brzmienia.

To dobry wybór dla osób, które szukają klasycznego wabika na jelenia, zależy im na naturalnym tonie i chcą stosunkowo prostej konstrukcji. Dla wielu użytkowników będzie to najbardziej uniwersalny wariant na początek.

Weisskirchen Eifel 3-częściowy

Trzyczęściowa wersja Eifel jest bardziej rozbudowana. Po całkowitym rozłożeniu osiąga około 50 cm długości, ale po złożeniu ma około 21 cm, dzięki czemu łatwo schować ją do plecaka.

Najważniejszą różnicą jest jednak brzmienie. Dłuższa konstrukcja umożliwia uzyskanie jeszcze głębszego i mocniejszego tonu, co ma znaczenie podczas imitowania głosu dużego, dojrzałego byka.

Wersja trzyczęściowa będzie dobrym wyborem dla osób, które mają już doświadczenie z wabieniem, zależy im na większych możliwościach modulowania dźwięku i chcą kompaktowej konstrukcji po złożeniu.

Czym właściwie jest Pertinax?

Przy okazji wabików Weisskirchen często pojawia się nazwa Pertinax. Nie jest to osobny model wabika, tylko materiał kompozytowy wykonany na bazie papieru i żywicy. Weisskirchen stosuje specjalną mieszankę tego materiału do budowy wabików Eifel. Według producenta właściwości tej mieszanki wpływają na charakterystyczne brzmienie wabika. 

Eifel 2-częściowy czy 3-częściowy?

Jeżeli dopiero zaczynasz, Eifel 2-częściowy będzie bardzo dobrym wyborem. Jeżeli zależy Ci na głębszym tonie i większych możliwościach, ciekawszą opcją będzie Eifel 3-częściowy.

Najprościej można powiedzieć:

• Eifel 2-częściowy – prostota i uniwersalność,
• Eifel 3-częściowy – głębszy ton i bardziej kompaktowy rozmiar po złożeniu.

Sam zakup dobrego wabika nie oznacza jednak skutecznego wabienia. Każdy model trzeba wcześniej poznać i przećwiczyć.

Wabik warto przećwiczyć przed wyjściem

Pierwszych prób z wabikiem zdecydowanie nie warto wykonywać dopiero podczas rykowiska. Trzeba wcześniej sprawdzić, jak mocno dmuchać, jak zmienia się ton, jak pracuje dźwięk przy różnym ułożeniu ust oraz jak długi powinien być pojedynczy ryk.

Kilka wieczorów treningu przed sezonem może dać więcej niż kupienie najlepszego dostępnego wabika bez wcześniejszego przećwiczenia jego obsługi.

Lornetka na rykowisko

Rykowisko w dużej mierze odbywa się przy ograniczonej ilości światła, dlatego dobra lornetka jest jednym z najważniejszych elementów wyposażenia. Pozwala nie tylko obserwować jelenie, ale również dokładnie ocenić sytuację przed podjęciem dalszych działań.

Na rykowisko dobrze sprawdzają się konfiguracje 8x42, 10x42, 8x56 i 10x50. Mniejsze lornetki 8x42 i 10x42 będą bardziej uniwersalne i łatwiejsze do przenoszenia. Duże konstrukcje z obiektywem 50 lub 56 mm mogą mieć przewagę przy bardzo słabym świetle, ale będą również cięższe.

Jeżeli dużo chodzisz – warto ograniczyć masę. Jeżeli obserwujesz głównie z jednego miejsca – większy obiektyw może mieć więcej sensu.

Czołówka – obowiązkowe wyposażenie po zmroku

Jeżeli wychodzisz przed świtem albo wracasz po zmroku, latarka czołowa jest praktycznie obowiązkowa. Pozostawia obie ręce wolne i ułatwia przygotowanie wyposażenia, przejście przez las, znalezienie drogi, pakowanie plecaka oraz bezpieczne poruszanie się po nierównym podłożu.

Nie potrzebujesz przez cały czas maksymalnej mocy. Znacznie ważniejszy jest dobry tryb niski, który pozwala poruszać się bez niepotrzebnego oświetlania całego lasu.

Wśród czołówek Fenix warto zwrócić uwagę między innymi na kompaktową HM50R V2.0 oraz mocniejsze HM65R i HM65R-T V2.0.

Jakie buty na rykowisko?

Wrzesień oznacza rosę, mokrą trawę, błoto, chłodne poranki i często kilka kilometrów marszu. Dlatego zwykłe lekkie obuwie może szybko okazać się niewystarczające.

Dobrym rozwiązaniem będą buty z membraną GORE-TEX oraz podeszwą zapewniającą odpowiednią przyczepność. Jeżeli chodzisz głównie po łatwiejszych drogach i ścieżkach, niski Beretta Viper Low GTX może zapewnić dużą swobodę podczas marszu. Na bardziej wymagające podłoże warto rozważyć wyższy model, taki jak Beretta Tracker BOA GTX, Setter GTX czy Arabuko GTX.

Jeżeli natomiast spodziewasz się naprawdę dużej ilości wody i błota, najlepszym rozwiązaniem mogą być dobre kalosze, np. Arxus.

Odzież na wrześniowe rykowisko

Wrzesień jest trudnym miesiącem do ubrania się. O świcie może być chłodno, a kilka godzin później temperatura potrafi wzrosnąć o kilkanaście stopni.

Dlatego najlepiej sprawdza się system warstwowy. Zamiast jednej grubej kurtki warto zabrać lekką warstwę bazową, polar lub cienką warstwę docieplającą oraz kurtkę chroniącą przed wiatrem i wilgocią. Podczas marszu można zdjąć jedną z warstw, a podczas postoju ponownie ją założyć.

Dobrze sprawdzają się tutaj lekkie komplety Deerhunter i Swedteamprzeznaczone do aktywnego użytkowania, między innymi Deerhunter Climate 37.5® czy Swedteam Alpha Light Antibite.

Jaki plecak na rykowisko?

Na rykowisko łatwo zabrać za dużo rzeczy. Lornetka, wabik, latarka, kurtka, woda, termos, jedzenie i apteczka szybko zaczynają zajmować sporo miejsca. Dlatego wielkość plecaka warto dobrać do długości wyjścia.

Na krótkie wyjście może wystarczyć Vorn LT12. Jeżeli planujesz cały dzień, bardziej uniwersalnym rozwiązaniem będzie Vorn EV30. Z kolei przy większej ilości odzieży i wyposażenia warto rozważyć Vorn EV45.

Nie ma sensu zabierać największego plecaka tylko dlatego, że daje więcej miejsca. Im większa pojemność, tym łatwiej wrzucić do środka rzeczy, których później nawet nie użyjemy.

Co zabrać na rykowisko?

Podstawowy zestaw nie musi być rozbudowany. W większości przypadków wystarczą:

• wabik na jelenia,
• lornetka,
• latarka czołowa,
• zapasowe źródło zasilania,
• odpowiednia odzież,
• wodoodporne buty,
• dodatkowa warstwa odzieży,
• woda i niewielki prowiant,
• telefon lub GPS,
• podstawowa apteczka,
• plecak dopasowany do długości wyjścia.

Warto również zabrać zwykłą ściereczkę do optyki. Rosa i wilgoć potrafią bardzo szybko pokryć soczewki lornetki.

Cisza jest ważniejsza niż najlepszy sprzęt

Można mieć świetny wabik, dobrą lornetkę i bardzo drogie buty, ale jeżeli podejście będzie głośne, cały sprzęt niewiele pomoże.

Podczas rykowiska warto zwracać uwagę na suche gałęzie, szeleszczącą odzież, metalowe elementy uderzające o siebie, zamki plecaka, dźwięki telefonu oraz kierunek wiatru.

Dobrze przygotowane wyposażenie powinno pomagać, a nie przeszkadzać. Warto wcześniej sprawdzić plecak i wyeliminować wszystko, co stuka lub przesuwa się podczas chodzenia.

Nie zapominaj o pogodzie

Prognozę warto sprawdzić nie tylko pod kątem deszczu. Znaczenie mają również wiatr, temperatura, zachmurzenie, wilgotność i możliwość wystąpienia mgły.

Spokojne, chłodne noce sprzyjają intensywności rykowiska. Silny wiatr utrudnia zarówno nasłuchiwanie, jak i określanie kierunku, z którego dochodzi głos. Czasami lepiej zmienić plan niż próbować realizować go niezależnie od warunków.

Rykowisko – wyjątkowy moment jesieni

Nawet dla osób, które słyszały jelenie wiele razy, pierwsze mocne rykowisko w sezonie nadal potrafi zrobić ogromne wrażenie. Głos byka dobiegający z ciemnego lasu, odpowiedź kolejnego jelenia w oddali i stopniowe budzenie się lasu o świcie tworzą atmosferę, której trudno szukać o innej porze roku.

Dobry sprzęt pozwala wykorzystać ten czas wygodniej i bezpieczniej, ale nie trzeba zabierać wszystkiego. Najważniejsze są odpowiednio dobrany wabik, dobra lornetka, wygodne obuwie, warstwowa odzież, niezawodna czołówka i rozsądnie spakowany plecak.

Podsumowanie

Rykowisko jeleni rozpoczyna się we wrześniu, a jego największej intensywności zwykle możemy spodziewać się w drugiej połowie miesiąca. To dobry moment, aby wcześniej przygotować wyposażenie i poćwiczyć obsługę wabika.

Jeżeli szukasz wabika na jelenia, warto zwrócić uwagę na Weisskirchen Eifel 2-częściowy oraz 3-częściowy. Oba wykorzystują specjalną mieszankę Pertinax, natomiast wersja trzyczęściowa pozwala uzyskać głębszy ton i po złożeniu jest wyjątkowo kompaktowa.

Sam wabik to jednak tylko część zestawu. Dobra lornetka, odpowiednia odzież, wodoodporne buty, czołówka i wygodny plecak potrafią mieć równie duże znaczenie podczas wielogodzinnego wyjścia.

Jeżeli przygotowujesz się do tegorocznego rykowiska, zapraszamy do Selekt Myślistwo i Strzelectwo przy ul. Drogowców 7 w Dębicy. Na miejscu znajdziesz wabiki Weisskirchen, lornetki, czołówki Fenix, odzież, obuwie oraz plecaki Vorn. Aktualną ofertę znajdziesz również na sklepselekt.pl.